تبلیغات
به وبلاگ دانلود نرم افزارهای مهندسی عمران و معماری خوش آمدید منتظر نظرات و پیشنهادات شما می باشم دانلود کتاب و نرم افزارهای مهندسی عمران ومعماری - عدم رعایت مقررات ایمنی توسط كارفرمایان؛ مسئولیت مهندسان ناظر ، قوانین و چالشهای موجود

عدم رعایت مقررات ایمنی توسط كارفرمایان؛ مسئولیت مهندسان ناظر ، قوانین و چالشهای موجود


در سالهای اخیر مشاهده می گردد متأسفانه بعضی از كارشناسان با استناد به تفسیرمبهم بند 12-1-5 مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمان ایران ، در صدی از مسئولیت حوادثی كه در كارگاه اتفاق می افتد ، بعهده مهندسان ناظر گذاشته در حالی كه ممكن است بعضاً این كارشناسان محترم با تفاوت اساسی نظارت عالیه و نظارت مقیم آشنائی نداشته و طبیعتاً مجریان قانون نیز با استفاده به ادله كارشناسان رأی به محكومیت مهندسان ناظر عالیه می دهند . در حالی كه :

اولاً : در كجای قوانین موجود مسئولیت رعایت مقررات ایمنی بین مهندسان ناظر و كارفرما سهمیه بندی شده و استناد قانونی تعیین درصد مسئولیت با چه معیار و ترازوئی سنجیده می شود ؟

ثانیاً : در صورتیكه مهندسان ناظر علیرغم وظیفه نظارت چند مرحله ای ، بصورت تمام وقت و مقیم نیز در كارگاه حاضر و از موارد ایمنی در كارگاه مراقبت نمایند با عدم وجود كارگران ماهر و نیروهای آموزش دیده كه دارنده كارت و گواهینامه مهارت فنی می باشند ، احتمال وقوع خطر همواره كارگاه های ساختمانی را تهدید می كند و براستی مهندسان درگیر پروژه كه به واقع مظلومترین قشر متخصص جامعه هستند از چه ابزار قانونمند و اجرائی برخوردارند كه قادر باشند بر اساس بند 8 ماده 15 قانون نظام مهندسی و كنترل ساختمان مصوب اسفند ماه 1374 جلوگیری كنند . اینجاست كه مهندس ناظر می بایست تاوان گناه ناكردة قانونی را بپردازد كه ده سال پیش به تصویب رسیده و به دلیل عدم اجرائی شدن در مهلت ده ساله ، مجدداً مهلت دو ساله گرفته و همچنان در مرحلة طرح صورت مسئله باقی مانده است .

ثالثاً : نقش و مسئولیت شهرداری ها نیز در این زمینه كمتر از كارفرمایان و دیگر عوامل دست اندر كار ساخت و ساز نمی باشد و در طرح اینگونه دعاوی در نقطة كور راهداری قرار گرفته و مجریان قانون از آن غافل مانده اند . در تبصره 7 ماده صد قانون شهرداری ذیل تشریح وظایف مهندسان ناظر آمده است :

 ماموران شهرداری نیز مكلف اند بر ساختمانها نظارت نمایند وهرگاه از موارد تخلف در پروانه به موقع جلوگیری نكنند ویا در مورد صدور گواهی انطباق ساختمان با پروانه مرتكب تقصیری شوند طبق مقررات قانونی به تخلف آنان رسیدگی می شودودر صورتیكه عمل ارتكابی مهندسان ناظر وماموران شهرداری واجد جنبه جزایی هم باشد از این جهت نیز قابل تعقیب خواهند بود.همچنین به موجب تبصره 2  ماده هفت مصوبه شورای عالی اداری مورخ 13/8/1371 نظارت بر حسن جریان امور و كنترلهای لازم در چارچوب مقررات بعهده شهرداری ها خواهد بود . لذا در راستای دفاع از حیثیت حرفه ای و حقوق اجتماعی اعضای سازمان نظام مهندسی ، ضروری است كه مهندسان ناظر را در خصوص رعایت مقررات حفاظتی ، بهداشتی كار و مقررات ایمنی در كارگاهها ، مسئولیت كارفرما و نیز مهندس ناظر ، قوانین موجود و چالشهای حقوقی و كیفری ناشی از آن آگاه ساخت و راهكارهای عملی صحیح را ارائه نمود .

آنچه كه در ذیل می آید اشاره ای اجمالی به ذكر موارد فوق می باشد :

 

بر اساس نص صریح ماده 34 قانون نظام مهندسی و كنترل ساختمان مصوب 22/12/74 و نیز تبصره 7  ماده صد قانون شهرداری اصلاحی 27/6/1358 مهندس ناظر ساختمان مكلف به نظارت نسبت به عملیات اجرائی ساختمانی كه به مسئولیت وی احداث می گردد ( از لحاظ انطباق ساختمان  با مشخصات مندرج در پروانه و نقشه ها و محاسبات فنی ضمیمه آن ) می باشد از طرفی مهندس ناظری كه مسئولیت اجرای ساختمانی را تحت نظارت خود عهده دار می شود در حقیقت این فرض را پذیرفته است كه هر گونه عملیات اجرائی تحت نظارت وی بوده و می بایست پاسخگوی تمام موارد فنی آن باشد . در چنین حالتی بروز حادثه به معنای ارتكاب تخلف ، اهمال و عدم رعایت نظامات دولتی توسط مهندس ناظر بوده و در صورتی كه حادثه مذكور دارای تلفات جانی باشد نه تنها بی اطلاعی مهندس ناظر از چگونگی روند اجرا و عملیات اجرائی در دادگاه مسموع نخواهد بود بلكه وفق ماده 616 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات مبنی بر اینكه :

« در صورتیكه قتل غیر عمد به واسطه بی احتیاطی یا بی مبالاتی یا اقدام به امری كه مرتكب در آن مهارت نداشته است یا به سبب عدم رعایت نظامات واقع شود مسبب به حبس از یك سال تا سه سال و نیز پرداخت دیه در صورت مطالبه از اولیای دم محكوم خواهد شد » مهندس ناظر مربوطه متحمل مجازات سنگینی خواهد شد . این در حالی است كه بند 12-1-5 مبحث دوازدهم مقررات ملی ساختمانی ایران ایمنی و حفاظت كار در حین اجرا مصوبه 3/7/72 هیأت وزیران ابتدا كارفرمایان را ملزم و مكلف به انجام اقدامات لازم جهت حفظ وتأمین ایمنی عمومی مبحث فوق الذكر كرده سپس مهندسین ناظر را نیز موظف به نظارت و كنترل بر امر تأمین ایمنی كرده است .

       لذا با توجه به تفسیر ها و برداشت های متفاوت و مبهم در سالهای گذشته از بند 12-1-5 خوشبختانه با تصویب آئین نامه حفاظتی كارگاههای ساختمانی (1) كه در جلسه مورخ 17/2/1381 شورای عالی حفاظت فنی مورد بررسی نهایی و تأئید قرار گرفت و در  تاریخ 9/6/1381 به تصویب وزیر كار و امور اجتماعی رسید هیچگونه ابهامی برای كارشناسان دعاوی حقوقی و یا كیفری و همچنین مراجع قضائی باقی نمانده و با صراحت در مادة 3  فصل دوم- مقررات كلی به تصریح آمده است كه :

«‌مسئولیت اجرای مقررات این آئین نامه بر اساس مواد 91و95 قانون كار بعهده كارفرماست». در اینجا لازم است ابتدا تعریف شفافی از عبارت « كارفرما» داده شود سپس به مواد مندرج در قانون كار بپردازیم و به منظور جلوگیری از هر گونه تفسیر عیناً عبارات آئین نامه را ذكر می كنیم . در بند ج و د فصل اول آئین نامه حفاظتی كارگاههای ساختمانی مصوبه 9/6/1381 وزیر كار و امور اجتماعی چنین آمده است :

 

 

بند ج – تعریف صاحب كار در كارگاه ساختمانی :

صاحب كار شخصی است حقیقی و یا حقوقی كه مالك یا قائم مقام قانونی مالك كارگاه ساختمانی بوده و انجام یك یا چند نوع از عملیات ساختمانی را به یك یا چندپیمانكار محول می نماید و یا خود رأساً یك یا تعدادی كارگر را در كارگاه ساختمانی متعلق به خود بر طبق مقررات قانون كار به كار می گمارد كه در حالت دوم كارفرما محسوب می شود .

 

بند د – تعریف كارفرما در كارگاه ساختمانی :

كارفرما در كارگاه ساختمانی شخصی است حقیقی یا حقوقی كه یك یا تعدادی كارگر را در كارگاه ساختمانی بر طبق مقررات قانون كارو به حساب خود به كار می گمارد اعم از اینكه پیمانكار اصلی ، پیمانكار جزء و یا صاحب كار باشد .

همچنین به منظور تكمیل بحث حاضر لازم است مواد 85 ، 91 و 95 قانون كار مصوب 2/7/1369 مجمع تشخیص مصلحت نظام (2) را در اینجا یادآوری كنیم :

ماده 85 – برای صیانت نیروی انسانی و منابع مادی كشور رعایت دستورالعمل هایی كه از طریق شورای عالی حفاظت فنی( جهت تأمین حفاظت فنی ) و وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی ( جهت جلوگیری از بیماریهای حرفه ای و تأمین بهداشت كار و كارگر و محیط كار ) تدوین می شود ، برای كلیه كارگاهها ، كارفرمایان ، كارگران و كارآموزی الزامی است .

ماده 91 - كارفرمایان و مسئولان كلیه واحدهای موضوع ماده 85 این قانون مكلفند بر اساس مصوبات شورای عالی حفاظت فنی برای تأمین حفاظت و سلامت و بهداشت كارگران در محیط كار ، وسایل و امكانات لازم را تهیه و در اختیار آنان قرار داده و چگونگی كاربرد وسایل فوق الذكر را به آنان بیاموزند و در خصوص رعایت مقررات حفاظتی و بهداشتی نظارت نمایند. افراد مذكور نیز ملزم به استفاده از وسایل حفاظتی و بهداشتی فردی و اجرای دستورالعملهای مربوطة كارگاه می باشند .

ماده 95 – مسئولیت اجرای مقررات و ضوابط فنی و بهداشت كار بر عهده كارفرما یا مسئولین واحدهای موضوع ذكر شده در مادة 85 این قانون خواهد بود . هر گاه بر اثر عدم رعایت مقررات مذكور از سوی كارفرما یا مسئولین واحد، حادثه ای رخ دهد ، شخص كارفرما یا مسئول مذكور از نظر كیفری و حقوقی و نیز مجازات های مندرج در این قانون مسئول است .

پر واضح است در تعاریفی كه مواد قانونی 85 ، 91و 95 و همچنین مواد آئین نامه حفاظتی كارگاههای ساختمانی آمده به طور مشخص و صریح كارفرمایان مسئول اجرای مقررات و ضوابط فنی و بهداشت كار و تأمین حفاظت و سلامت  كارگران در محیط كار می باشند . 

 

راهكارهای اجرائی :

1-   لزوم اجرای بدون تأخیر آئین نامه اجرائی ماده 33 قانون نظام مهندسی و كنترل ساختمان مصوب تیرماه 1383 و اجرای شیوه نامه های مصوب اردیبهشت ماه 1384 مربوط به ماده 33 .

2-    جایگزینی مواد آئین نامه حفاظتی كارگاههای ساختمانی در ویرایش جدید مبحث دوازدهم كه به نظر می رسد از وظایف اصلی شورای مركزی سازمان نظامات مهندسی كشور و در راستای دفاع از حقوق و حیثیت حرفه ای جامعه مهندسی می بایست صورت پذیرد .

3-   لزوم آموزش و ارتقای فنی عوامل كنترل ساخت و ساز شهری و سازماندهی مأمورین كنترل ساختمانی ( پلیس ساختمان ) و هماهنگی كامل با كمیته های كنترل نظارت از طرف شهرداریها .

 

توصیه های الزامی به مهندسان ناظر :  

1-   هنگام شروع عملیات ساختمانی موارد ایمنی و حفاظت كارگاه و كارگران را به مالك تذكر كتبی داده و از مالك تعهد كتبی ( ترجیحاً ثبتی ) بگیرید و در صورتیكه كارفرما بدون اطلاع شما شروع به عملیات اجرائی نماید بلافاصله اقدام بدون اطلاع وی را به شهرداری گزارش نمایید . برای راهنمایی در این زمینه برگه تعهد رعایت مسائل ایمنی و برگه تعهد ثبتی پیشنهادی ضمیمه مطلب حاضر می باشد .

2-    در اكثر عملیات تخریبی ساختمانهای قدیمی و یا در گود برداریهای جدید غالباً احتمال وقوع خطرات جانی ناشی از ریزش ساختمانهای همجوار ( بالاخص در مناطقی كه زمین طبیعی دارای پستی و بلندی است و یا هنگام گود برداری زیرزمینها ) زیاد است . حتماً در اینگونه مواقع در رابطه با حفظ جان كارگران ساختمانی ، اشخاص ثالث و همسایه های مجاور دستورات ایمنی را كتباً به مالك اعلام و رسید دریافت دارید و در صورت امكان رونوشت آن را نیز به اداره كار و امور اجتماعی محل ابلاغ نمائید .

3-    در صورتی كه برای مدتی به خارج از استان عزیمت می نمائید مراتب را با تعیین جانشین جهت نظارت بر عملیات اجرائی در دست اقدام به سازمان نظام مهندسی استان گزارش نمائید . ضمناً بلافاصله پس از اتمام مهلت قانونی تعهد نظارت ثبتی مراتب را كتباً به شهرداری محل و كارفرما اعلام نمائید .

4-    با توجه به مسئولیت نظارت پروژه ساختمانی و لزوم ارسال گزارشهای مربوطه ، به محض مشاهده نقص ، تشخیص عدم رعایت مشخصات فنی و استاندارد و همچنین عدم رعایت مقررات حفاظتی ، بهداشتی و ایمنی در كارگاه ، مراتب را كتباً به مالك اطلاع داده و ضمن دریافت رسید ، رونوشت آن را به اداره كار و امور اجتماعی محل ارسال و یك نسخه از آن را به شهرداری نیز ارسال نموده و درخواست جلوگیری از ادامه عملیات اجرائی تا تعیین تكلیف نهائی آن نمائید . با تأیید بازرسان كار وفق ماده 101 قانون كار ، گزارش بازرسان كار در موارد مربوطه به حدود وظایف و اختیاراتشان در حكم گزارش ضابطین دادگستری خواهد بود و می تواند در دعاوی احتمالی حقوقی و كیفری آتی ناشی از آن ، مورد استناد قرار گیرد . یادآوری می شود استنكاف مالك از امضاء برگه اخطاریه مهندسان ناظر ، مانع از ارسال نامه به مقامات ذیربط نخواهد شد .

5-    الزام كارفرمایان به بیمه مسئولیت كارفرما در مقابل كارگران ساختمانی و اشخاص ثالث و همچنین بیمه تمام خطر مقاطعه كاری جهت كل پروژه ، مصالح موجود در كارگاه و همسایه های مجاور .

6-   پرداخت هزینه بیمه مسئولیت مهندس ناظرازطرف ناظران پروژه به منظورجلوگیری  از دغدغه مندی و دل نگرانی های دائمی در رابطه با حوادث موجود در كارگاه .

در خاتمه یادآور می گردد تلاش حاضر نه به منظور سر باز زدن از وظایف حرفه ای مهندسان و رفع مسئولیت قانونی آنها ست بلكه به منظور دفاع از حقوق حقه مهندسان و ایجاد فضائی فارغ از استرس شغلی در راستای اجرای اهداف نظام مند جامعه مهندسی است .

 

 

 




طبقه بندی: نکات ایمنی در کار،
برچسب ها: مهندس ناظر، مسئولیت مهندسی،

لینک باکس

لینک باکس هوشمند مجیک پی سی